O wędrówkach ryb

Wiele zwierząt odbywa okresowe wędrówki. Do zwierząt tych należą także ryby. Ryby odbywają swoje wędrówki głównie na tarło, ponieważ wiele gatunków ryb może rozmnażać się tylko w określonych warunkach. Do takich ryb należą między innymi łososie, które żerują w morzu, ale jaja składają w płytkich wodach górnych biegów rzek, które są bogate w tlen. W celu odbycia tarła dorosłe osobniki łososi podejmują więc bardzo wyczerpującą, kończącą się dla wielu z nich śmiercią, wędrówkę z morza do ujścia rzek, w których przechodzą okres adaptacji do życia w wodzie słodkiej. Po okresie adaptacji w ujściowym odcinku rzek łososie wędrują dalej, do rzek i strumieni. Wędrówka ta także je wyczerpuje, gdyż odbywa się przecież pod prąd, a do tego liczne przeszkody łososie są zmuszone pokonywać skacząc w powietrze. Węgorze europejskie wędrują na tarło w kierunku odwrotnym. Z rzek i jezior wędrują do Morza Sargassowego. Wędrówki węgorzy i łososi to nie jedyne przykłady migracji ryb. Spośród wielu gatunków ryb, które żyją w morskich wodach na okres tarła udaje się na płycizny. Do takich ryb należą między innymi żyjące w północnej części Oceanu Spokojnego lunarki, które na tarło udają się na plaże Kalifornii. Nie wszystkie wędrówki ryb związane są z tarłem. Wiele ryb okres zimy spędza w ciepłych wodach. Kiedy zima się kończy wędrują one do akwenów położonych w pobliżu biegunów, gdyż tam mają więcej pożywienia.

O rybach ciepłolubnych

Bardzo atrakcyjnym środowiskiem życia dla ryb ciepłolubnych są pełne niewielkich bezkręgowców i bujnych roślin stawy. W stawach żyją przede wszystkim te gatunki ryb, które tolerują panujące w stawach niedobory tlenu. Stawy i jeziora z ciepłą wodą i bujną roślinnością zamieszkują między innymi karpie. W sprzyjających warunkach karpie mogą osiągnąć wagę 20 kg. Mniejszym krewniakiem karpi są liny. Liny żywią się bezkręgowcami, które zbierają z dna jeziora czy stawu. Okres zimy liny spędzają zagrzebane w mule, po uprzednim otoczeniu swojego ciała śluzem. Pozwala im to przetrwać zimę nawet w płytkich akwenach. W górnych odcinkach rzek i w szybkich nurtach strumieni żyją lipienie, strzeble i pstrągi potokowe. Lipienie żyją nie tylko w rzekach i strumieniach Europy, ale także Azji i Ameryki Północnej. Są to ryby bardzo wrażliwe na zanieczyszczenia wód dlatego ich populacja znacznie się zmniejszyła w wyniku zanieczyszczenia środowiska. Środowisko, w którym żyją te ryby nazywane jest krainą lipienia i pstrąga. Typowe ryby środkowych odcinków rzek to klenie, jelce i brzany. Ryby te należą do rodziny karpiowatych. Dla dolnych odcinków rzek typową rybą jest leszcz. Na całej długości rzek występują miętusy, choć najczęściej są one spotykane w górnych biegach rzek. Miętusy są słodkowodnymi rybami, które należą do rodziny dorszowatych. Są to jedyne ryby słodkowodne, które są przedstawicielami tej rodziny.

O łososiu atlantyckim

Smakosze bardzo cenią mięso łososia atlantyckiego. Łososie atlantyckiego większą część swojego dorosłego życia spędzają w wodach Oceanu Atlantyckiego. Łososie słyną także ze swej siły, którą okazują pokonywając strumienie w górę w okresie wędrówki na tarło. Aby dotrzeć na miejsce tarła jest w stanie bardzo wysoko skakać, aby pokonać przeszkody, które pojawiają się na jego drodze. Łososie charakteryzują się także zadziwiającą cechą, która pozwala im przetrzymać zmianę środowiska: w okresie tarła przechodzą one z wód słonych do wód słodkich. Łososie wyruszają na tarło w okresie jesieni. Na swe wędrówki wybierają czyste, dobrze zaopatrzone w tlen oraz płytkie i wartkie strumienie i rzeki o kamienistych dnach. Zapłodnione jaja łososie zagrzebują w żwirze tak, aby nie zostały one porwane przez wodę. Narybek wylęga się z ikry po okresie trzech lub czterech miesięcy. Wyklute łososie wyposażone są w woreczek żółtkowy, z którego czerpią zapasy do przeżycia pierwszego miesiąca życia. Kiedy woreczek żółtkowy zostanie wessany, młode łososie muszą samodzielnie rozpocząć zdobywanie pokarmu. W pierwszym miesiącu życia łososie mają zaledwie 5 mm długości. Pokarmem młodych łososi są drobne skorupiaki. W miarę dorastania zaczynają się także odżywiać larwami, owadami i skorupiakami. Młode łososie nazywane są palczakami. Po osiągnięciu około 12 cm rozpoczynają wędrówkę do morza. W trakcie wędrówki zmienia się ich sposób odżywiania.

Kilka słów o mantach

Rekiny, raje i ogończe to krewniacy mant. Ryby te nazywane są także diabłami morskimi. Uważane są za ryby niebezpieczne, w rzeczywistości są jednak rybami niegroźnymi. Manty można spotkać na bardzo dużym obszarze. Ryby te występują w wodach Oceanu Atlantyckiego, Indyjskiego i Oceanu Spokojnego. Bytują przede wszystkim w górnych warstwach wody, czasem jednak wyskakują ponad jej powierzchnię. Manty osiągają długość od 3 do 5 m, rozpiętość ich ciała może wynosić nawet ponad 6 m. Ważą ponad 1500 kg. Kiedy patrzy się na manty z góry przypominają one nietoperze. W odróżnieniu od innych płaszczek otwór gębowy mant umieszczony jest z przodu ciała. Charakterystyczną cechą ich wyglądu jest także długi i bardzo cienki ogon. Manty żywią się drobnym planktonem. Poruszają się dzięki powiększonym płetwom piersiowym, które przypominają skrzydła. Manty rodzą się o wielkości około 2 m, samodzielne zdobywanie pokarmu rozpoczynają już w kilka dni po narodzinach. Manty od zawsze wzbudzały strach wśród ludzi. Ze względu jednak na rodzaj pokarmu, którym się odżywiają (plankton), ryby te nie atakują ludzi. Wszystkie historie o atakujących ludzi mantach są więc wyssane z palca. Ryby te charakteryzują się bardzo dobrym wzrokiem, zauważono, że ich uwagę wywołują nurkowie. Nigdy jednak nie zaatakowały żadnego nurka, strach jest bowiem silniejszy od ciekawości. Na pewno są to silne ryby, uderzone harpunem potrafią pociągnąć za sobą małą łódź.

Niebezpieczne węgorze elektryczne

Jedne z najbardziej niebezpiecznych ryb to węgorze elektryczne. Ryba ta ma bardzo łagodny wygląd, jest jednak równie niebezpieczna jak rekin. Węgorze elektryczne należą do rzędu karpiokształtnych, nie są jednak spokrewnione z węgorzami właściwymi. Węgorze elektryczne mogą dorastać do 3 m długości, a ich waga może sięgać 40 kg. Ryby te przypominają swoim wyglądem kijanki. Cechą charakterystyczną tych ryb jest długa płetwa, która znajduje się na spodzie ich ciała. Płetwa ta umożliwia tym rybom pływanie zarówno do przodu, jak też i do tyłu. Ryby te zamieszkują ubogie w tlen wody Ameryki Południowej. Narządy, które wytwarzają prąd elektryczny mają umieszczone na ogonie. Narząd ten zbudowany jest z 3 części. Pole elektryczne ryba wytwarza jedynie w czasie ruchu. Ryby te mogą wytwarzać prąd o napięciu przekraczającym 500 V. Wytwarzane przez węgorze elektryczne impulsy elektryczne służą tym rybom zarówno do ogłuszania, jak i do zabijania ich ofiar. Ofiarami węgorzy elektrycznych są zarówno małe płazy i ryby, jak też znacznie większe zwierzęta. Te duże w wyniku wstrząsu elektrycznego toną lub giną na atak serca. Zwyczajów tych ryb nie udało się człowiekowi poznać zbyt dobrze. Jest to bowiem ryba, której nie udało się rozmnożyć w niewoli, a obserwowanie jej w naturalnym środowisku oraz z niewielkiej odległości jest zajęciem niebezpiecznym. Dlatego tak bardzo niewiele wiadomo na ich temat.

Największy spośród rekinów

Największym spośród rekinów jest rekin biały nazywany żarłaczem białym lub rekinem ludojadem. Rekin biały jest przedstawicielem rekinów żarłaczy. Rekin biały zazwyczaj osiąga długość ciała do 5 m, ale spotykano nawet osobniki, których długość ciała wynosiła 9m. Przeważnie osiągają one także wagę około 4 ton. Spośród wszystkich rekinów rekin biały jest jedynym rekinem polującym na stałocieplne zwierzęta, do których należą delfiny oraz foki. Ofiarami białych rekinów są także ludzie. W odróżnieniu od innych rekinów, które zazwyczaj najpierw okrążają swoją ofiarę, a dopiero potem ją atakują, rekiny białe atakują najczęściej od razu. Ciała rekinów białych mają wrzecionowaty kształt. W trakcie ataku mogą poruszać się z prędkością nawet 80 km na godzinę. Kiedy jednak nie przystępują do ataku, rekiny te poruszają się z prędkością około 3 km na godzinę. Rekiny białe odznaczają się bardzo dobrym węchem, dzięki czemu są w stanie wyczuć najmniejszą ilość krwi w wodzie, co ułatwia ich zlokalizowanie ofiary. Mają one również niezwykle wyczulone komórki czuciowe. Zęby dorosłego żarłacza białego mają około 76 mm długości. Rozcinanie ciała ofiar ułatwia im kształt tych zębów, które są ostre i piłkowane. U rekinów białych stare zęby zastępowane są nowymi, które w ich paszczy wyrastają nieustannie. Bardzo mało wiadomo natomiast na temat rozmnażania się rekinów białych. Przypuszcza się jedynie, że są one, podobnie jak ich kuzyni, rybami żyworodnymi.

O rybach chrzęstnoszkieletowych

Wśród mieszkańców mórz możemy zobaczyć groźne z wyglądu, potężnych rozmiarów ryby chrzęstnoszkieletowe. W rzeczywistości ryby te nie są tak groźne, jak ich wygląd. Ryby chrzęstnoszkieletowe odżywiają się bowiem drobnym planktonem. Do ryb chrzęstnoszkieletowych należą między innymi takie ryby jak: długoszpar, żarłacz olbrzymi i rekin wielorybi. Ryby te często nazywane są filtratorami, gdyż są one zaopatrzone w wyrostki filtracyjne, które służą im do zatrzymywania pokarmu. Ryby te odfiltrowują plankton praktycznie bez przerwy. Do ryb odżywiających się planktonem należą także ryby kostnoszkieletowe. Do ryb tych należą między innymi sardele, sardynki, śledzie oraz ryby latające. W odróżnieniu od ryb chrzęstnoszkieletowych, które poruszają się raczej samotnie, ryby kostnoszkieletowe najczęściej poruszają się ławicami, które mogą mieć szerokość kilku kilometrów. Te niewielkie ryby są z kolei pożywieniem dla ryb drapieżnych, do których należą rekiny, makrele, marliny, barakudy i tuńczyki. Spośród tych ryb najgorszą sławą cieszą się rekiny. Ataki rekinów należą do najbardziej brutalnych w świecie ryb. Z kolei tuńczyki polują tworząc zwarty szereg, którym okrążają ławice masowo zabijając ryby. Głębokie tonie oceanów także nie są wolne od ryb. Ciemne i zimne wody abisalu zamieszkuje około 10 000 gatunków ryb głębinowych. Ryby te mają dość makabryczny wygląd. Przedstawicielem ryb głębinowych jest matronica.

Akwarystyka popularnym hobby

Akwarystyka to jedno z najbardziej popularnych hobby. Nic więc dziwnego, że wiele osób zajmujących się akwarystyką doskonale zna gatunki tropikalnych ryb słodkowodnych. Do najbardziej popularnych ryb tropikalnych hodowanych w akwariach należą pielęgnice i gurami. Jednak gatunków tropikalnych ryb słodkowodnych jest znacznie więcej, nie wszystkie także ze względu na swoje rozmiary można hodować w domowym akwarium. Do takich ryb należy zamieszkująca jedynie obszar Ameryki Południowej arapaima. Ryba ta może osiągnąć nawet 2 m długości, a jej waga może osiągnąć 100 kg. Ryba ta należała w Ameryce Południowej do często odławianych ryb, co przyczyniło się do zmniejszenia jej populacji. Ryba ta zamieszkuje przede wszystkim duże rzeki oraz tereny, na których wystąpiła powódź. Potomstwem arapaimy opiekuje się samiec. Arapaima należy do ryb drapieżnych. Inną rybą drapieżną jest pirania. Ryba ta jest uważana za największą słodkowodną rybę drapieżną. Na świecie spotyka się 16 gatunków piranii. Spośród tych 16 gatunków tylko 2 mogą być niebezpieczne dla ludzi. Bardzo ciekawą rybą słodkowodną jest występujący w Afryce sum elektryczny. Sum elektryczny jest wyposażony w dość niezwykłą broń jaką jest prąd o napięciu od 100 do 300 V. Dzięki elektrycznym impulsom sumy polują i odstraszają napastników. Do niezwykle ciekawych ryb słodkowodnych należą także świnki, których pyski przypominają ryj świni.

Liny i karasie

Płytkie jeziora o mulistym dnie oraz spokojne odcinki rzek zamieszkują liny. Najczęściej można je spotkać w zbiornikach, które są bujnie porośnięte oraz w takich zbiornikach, których głębokość nie przekracza 2 m. Liny są rybami o krępej budowie, ich ciało pokryte jest głęboko i mocno osadzonymi drobnymi łuskami. Liny posiadają także charakterystycznie zaokrąglone płetwy, ich paszcza jest mała, a kolejną charakterystyczną cechą ich wyglądu są dwa wąsiki znajdujące się w kącikach pyska. W zależności od środowiska, w którym żyją, liny mogą mieć bardzo różne ubarwienie. Jeżeli żyją w czystych wodach, przyjmują kolor zielonkawożółty. Z kolei w zmętniałych wodach mogą przybrać barwę praktycznie czarną. Pożywieniem tych ryb są wygrzebywane przez nie z mułu bezkręgowce. Liny dorastają do 40 cm. Są mało wymagające pod względem zawartości tlenu w wodzie oraz pod względem temperatury. Niesprzyjające warunki zimowe mogą przetrwać zagrzebane w mule. Równie wytrzymałymi rybami na niesprzyjające warunki życia są żerujące w mulistych dnach piskorze i karasie. Karasie są rybami wyjątkowo wytrzymałymi, zamieszkują nawet wysychające w okresie lata starorzecza czy niewielkie glinianki. Potrafią przeżyć nawet w zbiornikach, które okresowo są pozbawione tlenu. Wyjątkowo do życia w środowisku ubogim w tlen przystosowały się także piskorze. Potrafią one oddychać chwytanym spod powierzchni wody tlenem atmosferycznym.

O różnych gatunkach ryb

Na świecie żyje w chwili obecnej 43 tysiące gatunków kręgowców. Kręgowce te należą do 3 gromad ryb. Te gromady to ryby kostnoszkieletowe, chrzęstnoszkieletowe oraz bezszczękowe. Do ryb bezszczękowych należą śluzice oraz minogi. Ryby te mają długi, wężowaty kształt. Mogą one osiągać metr długości. Szkielet tych ryb jest zbudowany z chrząstki. Mają one gładką, pozbawioną łusek skórę, nie posiadają także parzystych płetw i szczęk. Śluzice to morskie padlinożerce, rzadko polujące na osłabione ryby. Minogi są organizmami słodkowodnymi. Niektóre spośród nich spędzają jednak dorosłe życie w wodach morskich, a w wodach słodkowodnych spędzają jedynie czas podczas rozrodu. Część minogów jest pasożytami, które odżywiają się miękkimi tkankami i krwią ryby-żywiciela. Minogi składają ikrę w górnych odcinkach rzek. Po wydaniu spermy i jaj, giną. Młodociane minogi przez 7 lat żyją w zbiornikach wodnych na lądzie, a dopiero po przejściu metamorfozy, już jako osobniki dorosłe, wędrują do jezior lub mórz. Ryby z gromady chrzęstnoszkieletowych są rybami, które żyją jedynie w wodach mórz. Zaliczane są do nich ryby płaszczkokształtne oraz rekinokształtne. Ryby te wyróżniają się posiadaniem 2 par płetw i 2 szczękami. Ciało tych ryb pokryte jest plakoidalnymi łuskami. Rolę zębów u rekinów także pełnią te łuski. Rekiny wyróżniają się także skomplikowaną budową mózgu. Mają one bardzo dobrze rozwinięte zmysły wzroku, czucia i smaku.